ധ്യാനം (Meditation)

 ധ്യാനം എന്നാൽ എന്ത്? ധ്യാനം എന്നത് ഏകാഗ്രതയല്ല. മറ്റുള്ളവയെ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് മനസ്സിനെ ഒരു കാര്യത്തിൽ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നതാണ് ഏകാഗ്രത. ഏകാഗ്രതയിൽ ലക്ഷ്യബോധം (one-pointedness) ഉണ്ട്. എന്റെ ജോലി ചെയ്യാൻ ഏകാഗ്രത ആവശ്യമാണ്. ഒരു കാര്യത്തിൽ തീവ്രമായി ശ്രദ്ധ നൽകുന്നതിനെയാണ് ഏകാഗ്രത എന്ന് പറയുന്നത്. നമ്മൾ സംഗീതം കേൾക്കുമ്പോൾ, കാഴ്ചയിലുള്ള തടസ്സങ്ങൾ ആസ്വാദനത്തെ ബാധിക്കാതിരിക്കാൻ ചിലപ്പോൾ കണ്ണുകൾ അടയ്ക്കാറുണ്ട്. മറ്റ് കാര്യങ്ങളെ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് നമ്മൾ കേൾക്കുന്ന കാര്യത്തിൽ പൂർണ്ണ ശ്രദ്ധ നൽകാൻ നമ്മൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഏകാഗ്രതയുടെ ഫലം എന്നത് മറ്റുള്ളവയെ ഒഴിവാക്കിക്കൊണ്ട് ഒരു കാര്യത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രമുള്ള തീവ്രമായ അറിവാണ്.

ധ്യാനം എന്നത് ആത്മവിചാരമാണ് (Self-enquiry), അത് ആത്മബോധത്തിൽ (Self-awareness) കലാശിക്കുന്നു. ഏകാഗ്രതയിൽ അന്വേഷകൻ മറ്റെന്തോ ഒന്ന് തിരയുന്നു. എന്നാൽ ധ്യാനത്തിൽ അന്വേഷകൻ സ്വയം തന്നെ തിരയുന്നു. ധ്യാനത്തിൽ ഒന്നിനെയും ഒഴിവാക്കുന്നില്ല (no exclusion). ധ്യാനം നമ്മെക്കുറിച്ചുള്ള അറിവിലേക്ക് നയിക്കുന്നു. ധ്യാനത്തിൽ മനസ്സ് ആത്യന്തികമായി ആത്മാവിൽ ലയിക്കുന്നു. ധ്യാനം നമ്മുടെ യഥാർത്ഥ അവസ്ഥയെ തിരിച്ചറിയുന്നതിന് കാരണമാകുന്നു.

ചിന്തകളിൽ നിന്നുള്ള മോചനമാണ് ധ്യാനം; അത് മനസ്സിന്റെ നിശബ്ദതയാണ്. ചിലപ്പോൾ നമ്മൾ ധ്യാനിക്കാൻ ഇരിക്കുമ്പോൾ പലതരത്തിലുള്ള ചിന്തകൾ നമ്മെ അലട്ടുകയും പ്രതീക്ഷിച്ച സമാധാനം ലഭിക്കാത്തതിൽ നമ്മൾ അസ്വസ്ഥരാവുകയും ചെയ്യാറുണ്ട്. മറ്റുചിലപ്പോൾ നമ്മൾ ഒട്ടും പ്രതീക്ഷിക്കാത്ത നേരത്ത് സമാധാനം നമ്മെ തേടിയെത്തുന്നു. നമ്മൾ അത് മുറുകെ പിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോൾ അത് അപ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. അത് അപ്രതീക്ഷിതമായി വരികയും ചോദിക്കാതെ തന്നെ പോവുകയും ചെയ്യുന്നു.