അലയുന്ന മനസ്സ് സന്തോഷമുള്ള മനസ്സല്ല ---സ്റ്റീവ് ബ്രാഡ്‌റ്റ്

 ഉണർന്നിരിക്കുന്ന സമയത്തിന്റെ 47 ശതമാനവും നമ്മൾ ചിന്തിക്കുന്നത് നടക്കാത്ത കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ചാണ്.

മനുഷ്യർ തങ്ങൾ ഉണർന്നിരിക്കുന്ന സമയത്തിന്റെ 46.9 ശതമാനവും നിലവിൽ ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ നിന്നും വിഭിന്നമായ മറ്റെന്തിനെക്കുറിച്ചെങ്കിലും ചിന്തിക്കാനാണ് ചെലവഴിക്കുന്നത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള മനസ്സിന്റെ അലഞ്ഞുതിരിയൽ സാധാരണയായി അവരെ അസന്തുഷ്ടരാക്കുന്നു. ഒരു ഐഫോൺ വെബ് ആപ്പ് ഉപയോഗിച്ച് ഏകദേശം 2,50,000 വിവരങ്ങൾ (data points) വിശകലനം ചെയ്ത് നടത്തിയ പഠനമാണ് ഇക്കാര്യം വ്യക്തമാക്കുന്നത്. ആളുകളുടെ ചിന്തകൾ, വികാരങ്ങൾ, പ്രവൃത്തികൾ എന്നിവയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരുന്നു ഈ പഠനം.

ഹാർവാർഡ് സർവ്വകലാശാലയിലെ മനഃശാസ്ത്രജ്ഞരായ മാത്യു എ. കില്ലിംഗ്‌സ്‌വർത്ത്, ഡാനിയൽ ടി. ഗിൽബെർട്ട് എന്നിവർ നടത്തിയ ഈ ഗവേഷണം 'സയൻസ്' (Science) ജേണലിലാണ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്.

"മനുഷ്യ മനസ്സ് അലഞ്ഞുതിരിയുന്ന ഒന്നാണ്, അലയുന്ന മനസ്സാകട്ടെ അസന്തുഷ്ടവുമാണ്," കില്ലിംഗ്‌സ്‌വർത്തും ഗിൽബെർട്ടും എഴുതുന്നു. "നിലവിൽ നടക്കാത്ത കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനുള്ള കഴിവ് ഒരു വലിയ ബൗദ്ധിക നേട്ടമാണെങ്കിലും, അത് വൈകാരികമായ വലിയൊരു വില നൽകേണ്ടി വരുന്ന ഒന്നാണ്."

മറ്റ് ജീവികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, മനുഷ്യർ തങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും നടക്കാത്ത കാര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാൻ ധാരാളം സമയം ചെലവഴിക്കുന്നു: കഴിഞ്ഞകാല സംഭവങ്ങൾ, ഭാവിയിൽ നടന്നേക്കാവുന്ന കാര്യങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ ഒരിക്കലും നടക്കാൻ സാധ്യതയില്ലാത്ത കാര്യങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. സത്യത്തിൽ, മനസ്സിന്റെ ഈ അലഞ്ഞുതിരിയൽ എന്നത് മനുഷ്യ മസ്തിഷ്കത്തിന്റെ സ്വാഭാവികമായ പ്രവർത്തന രീതിയായി മാറിയിരിക്കുന്നു.

ഈ സ്വഭാവം നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനായി കില്ലിംഗ്‌സ്‌വർത്ത് ഒരു ഐഫോൺ ആപ്പ് വികസിപ്പിച്ചു. ഇതിലൂടെ 2,250 സന്നദ്ധപ്രവർത്തകരെ കൃത്യമല്ലാത്ത ഇടവേളകളിൽ ബന്ധപ്പെടുകയും, അവർ എത്രത്തോളം സന്തോഷവാന്മാരാണ്, അവർ ഇപ്പോൾ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്, അവർ ചെയ്യുന്ന കാര്യത്തിലാണോ അതോ മറ്റെന്തെങ്കിലും സന്തോഷകരമായതോ അല്ലാത്തതോ ആയ കാര്യങ്ങളിലാണോ അവരുടെ ചിന്ത എന്ന് ചോദിക്കുകയും ചെയ്തു.

നടക്കുക, ഭക്ഷണം കഴിക്കുക, ഷോപ്പിംഗ് നടത്തുക, ടെലിവിഷൻ കാണുക തുടങ്ങി 22 പൊതുവായ പ്രവൃത്തികളിൽ നിന്ന് തങ്ങൾ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തി തിരഞ്ഞെടുക്കാൻ അവർക്ക് സാധിക്കുമായിരുന്നു. ശരാശരി 46.9 ശതമാനം സമയവും തങ്ങളുടെ മനസ്സ് അലഞ്ഞുതിരിയുന്നതായി പങ്കെടുത്തവർ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു. ലൈംഗിക ബന്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോൾ ഒഴികെ മറ്റ് എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും കുറഞ്ഞത് 30 ശതമാനം സമയവും മനസ്സ് എവിടെയൊക്കെയോ അലയുകയായിരുന്നു.

"മനസ്സിന്റെ ഈ അലഞ്ഞുതിരിയൽ എല്ലാ പ്രവൃത്തികളിലും വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു," ഹാർവാർഡിലെ മനഃശാസ്ത്ര വിഭാഗം ഡോക്ടറൽ വിദ്യാർത്ഥിയായ കില്ലിംഗ്‌സ്‌വർത്ത് പറയുന്നു. "നമ്മുടെ മാനസിക ജീവിതം ഗണ്യമായ അളവിൽ നിലവിലില്ലാത്ത കാര്യങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതാണെന്ന് ഈ പഠനം കാണിക്കുന്നു."

ലൈംഗികത, വ്യായാമം, സംഭാഷണങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ഏർപ്പെടുമ്പോഴാണ് ആളുകൾ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സന്തോഷവാന്മാരായിരിക്കുന്നതെന്ന് ഹാർവാർഡിലെ മനഃശാസ്ത്ര പ്രൊഫസറായ ഗിൽബെർട്ടും കില്ലിംഗ്‌സ്‌വർത്തും കണ്ടെത്തി. വിശ്രമിക്കുമ്പോഴോ, ജോലി ചെയ്യുമ്പോഴോ, കമ്പ്യൂട്ടർ ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴോ ആണ് അവർ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിച്ചത്.

"ഒരാളുടെ സന്തോഷം പ്രവചിക്കാൻ മനസ്സിന്റെ അലഞ്ഞുതിരിയൽ ഒരു മികച്ച മാനദണ്ഡമാണ്," കില്ലിംഗ്‌സ്‌വർത്ത് പറയുന്നു. "സത്യത്തിൽ, നമ്മൾ ചെയ്യുന്ന ജോലിയേക്കാൾ ഉപരിയായി നമ്മുടെ മനസ്സ് എത്രത്തോളം വർത്തമാനകാലത്ത് നിന്ന് അകന്നുപോകുന്നു എന്നതും അത് എങ്ങോട്ടാണ് പോകുന്നത് എന്നതുമാണ് നമ്മുടെ സന്തോഷത്തെ നിർണ്ണയിക്കുന്നത്."

ഗവേഷകരുടെ കണക്കുകൂട്ടൽ പ്രകാരം, ഒരാളുടെ സന്തോഷത്തിന്റെ 4.6 ശതമാനം മാത്രമാണ് അവർ ചെയ്യുന്ന പ്രവൃത്തിയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ 10.8 ശതമാനത്തോളം സന്തോഷം അവരുടെ മനസ്സ് അലഞ്ഞുതിരിയുന്നുണ്ടോ ഇല്ലയോ എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.

സമയം അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള വിശകലനങ്ങളിൽ (Time-lag analyses) നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നത് മനസ്സ് അലയുന്നത് അസന്തുഷ്ടിയുടെ ഫലമല്ല, മറിച്ച് അസന്തുഷ്ടിയുടെ കാരണമാണെന്നാണ്.

"വർത്തമാന നിമിഷത്തിൽ ജീവിക്കുന്നതിലാണ് സന്തോഷം ഇരിക്കുന്നതെന്ന് പല ദാർശനികവും മതപരവുമായ പാരമ്പര്യങ്ങളും പഠിപ്പിക്കുന്നു. മനസ്സിന്റെ അലഞ്ഞുതിരിയലിനെ പ്രതിരോധിക്കാനും 'ഇപ്പോൾ ഇവിടെ ആയിരിക്കാനും' (be here now) വിശ്വാസികൾക്ക് പരിശീലനം നൽകുന്നുണ്ട്," കില്ലിംഗ്‌സ്‌വർത്തും ഗിൽബെർട്ടും നിരീക്ഷിക്കുന്നു. "അലയുന്ന മനസ്സ് അസന്തുഷ്ടമാണെന്ന് ഈ പാരമ്പര്യങ്ങളെല്ലാം സൂചിപ്പിക്കുന്നു."

പുതിയ ഗവേഷണ ഫലങ്ങളും ഈ പാരമ്പര്യങ്ങൾ ശരിയാണെന്നാണ് അടിവരയിടുന്നത്. ഈ പഠനത്തിൽ പങ്കെടുത്ത 18-നും 88-നും ഇടയിൽ പ്രായമുള്ള 2,250 പേർ വിവിധ സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക പശ്ചാത്തലങ്ങളിൽ നിന്നും തൊഴിലുകളിൽ നിന്നുമുള്ളവരായിരുന്നു. പഠനത്തിൽ പങ്കെടുത്തവരിൽ 74 ശതമാനം പേരും അമേരിക്കക്കാരായിരുന്നു.