ധ്യാനം എങ്ങനെ ചെയ്യാം! | മാസ്റ്റർ പ്രദീപ് വിജയ്

 എന്താണ് ധ്യാനം? ധ്യാനത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം എന്താണ്? ലളിതം. നിങ്ങളുടെ മനസ്സിനെ ശൂന്യമാക്കുക അല്ലെങ്കിൽ മറ്റൊരു വാക്കിൽ പറഞ്ഞാൽ പൂജ്യം ചിന്തകൾ (zero thoughts) ഉണ്ടായിരിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിനുള്ള ഉത്തരം. ആളുകൾ ചോദിക്കാറുണ്ട്, സർ എന്താണ് ഈ ധ്യാനം, എന്താണ് ചെയ്യേണ്ടത്, ഇതിനായി നമ്മൾ വല്ല ദീക്ഷയും (initiation) എടുക്കേണ്ടതുണ്ടോ? ഒരു ഗുരുവിന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ആയിരിക്കേണ്ടതുണ്ടോ, എന്താണ് ഇവയെല്ലാം? അല്ല, ഇത് വളരെ ലളിതമാണ്. ധ്യാനം വളരെ വളരെ ലളിതമാണ്. എന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളെ, ഇതിന് മൂന്ന് ലളിതമായ ഘട്ടങ്ങൾ മാത്രമാണുള്ളത്.

ആദ്യത്തെ ഘട്ടം ഇതാണ്: കൈവിരലുകൾ പരസ്പരം കോർത്ത് പിടിച്ച്, പാദങ്ങൾ കുറുകെ വെച്ച് (cross feet), കണ്ണുകൾ അടച്ച് സുഖമായി ഇരിക്കുക. ഇതാണ് ഒന്നാമത്തെ ഘട്ടം. ഈ ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ നമ്മൾ ചെയ്യുന്നത് നമ്മുടെ ഭൗതിക ശരീരത്തെ നിശ്ചലമായ ഒരു അവസ്ഥയിലേക്ക് തയ്യാറെടുപ്പിക്കുകയാണ്.

നിങ്ങൾ ശരീരം നിശ്ചലമാക്കി, കണ്ണുകൾ അടച്ച്, കൈകൾ കോർത്ത് പിടിച്ച് സുഖമായി ഇരിക്കുമ്പോൾ - നിങ്ങൾ എത്രത്തോളം സുഖകരമായി ഇരിക്കാൻ കഴിയുമോ അത്രത്തോളം സുഖമായി ഇരിക്കണം. ആളുകൾ ചോദിക്കാറുണ്ട്, "സർ, ഞങ്ങൾക്ക് തറയിൽ ഇരിക്കാമോ, കസേരയിൽ ഇരിക്കാമോ, നട്ടെല്ല് നേരെ വെക്കണോ?" എന്ന്. തീർച്ചയായും വേണ്ട, നിങ്ങൾ വളരെ വളരെ സുഖമായി ഇരിക്കണം. നിങ്ങൾ 'സുഖാസനത്തിൽ' ഇരിക്കണം, ഏത് രീതിയിലാണോ നിങ്ങൾക്ക് സുഖകരമായി തോന്നുന്നത് ആ രീതി സ്വീകരിക്കണം. നിങ്ങൾക്ക് തറയിൽ ഇരിക്കാനാണ് സൗകര്യമെങ്കിൽ തറയിൽ ഇരിക്കുക, സോഫയിലാണ് സൗകര്യമെങ്കിൽ സോഫയിൽ ഇരിക്കുക. ശരീരത്തെ വളരെ സുഖകരവും നിശ്ചലവുമാക്കാൻ കൈകൾ കോർത്ത് പിടിക്കുകയും പാദങ്ങൾ കുറുകെ വെക്കുകയും ചെയ്യുക. നോക്കൂ, നിങ്ങൾ വിരലുകൾ ലോക്ക് ചെയ്യുകയും പാദങ്ങൾ കുറുകെ വെക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഊർജ്ജം നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല (leakage of energy). കാരണം ധ്യാനത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് ധാരാളം ഊർജ്ജം ലഭിക്കാൻ പോകുകയാണ്. നിങ്ങൾക്ക് ധാരാളം പ്രപഞ്ച ഊർജ്ജം (cosmic energy) ലഭിക്കും. അതിനാൽ പ്രപഞ്ച ഊർജ്ജം ധാരാളമായി സ്വീകരിക്കുന്നതിന് മുൻപ്, ഊർജ്ജം നഷ്ടമാകുന്നില്ലെന്ന് നമ്മൾ ഉറപ്പുവരുത്തുന്നു. ഇതിനെ 'ലോക്ക് പോസ്റ്റർ' (lock posture) എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ഈ ഇരിപ്പിൽ ഭൗതികമായി കൂടുതൽ സ്ഥിരത ലഭിക്കുന്നു. അതാണ് ഒന്നാമത്തെ ഘട്ടം സുഹൃത്തുക്കളെ.

അപ്പോൾ ഒന്നാമത്തെ ഘട്ടം ശരീരത്തെ തയ്യാറാക്കലാണ്, രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടം നിങ്ങളുടെ ശ്വാസത്തെ നിരീക്ഷിക്കലാണ്. നിങ്ങളുടെ ശരീരം നിശ്ചലമാക്കിയതിന് ശേഷം - ഒന്നാം ഘട്ടത്തിൽ നിങ്ങൾ ശരീരം നിശ്ചലമാക്കി - രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ നിങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക ശ്വസനത്തെ നിരീക്ഷിക്കുക. ശ്വാസം എങ്ങനെ ഉള്ളിലേക്ക് പോകുന്നു, എങ്ങനെ പുറത്തേക്ക് വരുന്നു. ഒരു തിരമാല പോലെ. നിങ്ങൾ ഒരു സൂര്യോദയം കാണുമ്പോൾ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? സൂര്യൻ സാവധാനം ഉയർന്നു വരുന്നത് നിങ്ങൾ വെറുതെ സാക്ഷിയായി നോക്കി നിൽക്കുന്നു. അവിടെ ചിന്തകളില്ല, ആലോചനകളില്ല. നിങ്ങൾ വെറും ഒരു ശുദ്ധസാക്ഷി (pure witness) മാത്രമായിരിക്കുന്നു.

അതുപോലെ, നിങ്ങൾ ശ്വാസത്തെ നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ വെറുമൊരു സാക്ഷിയായിരിക്കുക. ഞാൻ സംസാരിക്കുമ്പോഴും ശ്വസനം നടക്കുന്നുണ്ട്. നിങ്ങൾ കേൾക്കുമ്പോഴും ശ്വസനം നടക്കുന്നുണ്ട്. അതിനാൽ നിങ്ങൾ കണ്ണുകൾ അടയ്ക്കുമ്പോൾ ഒന്നും ചെയ്യേണ്ടതില്ല. ശ്വസനം ഇതിനകം തന്നെ നടക്കുന്നുണ്ട്. നിങ്ങൾ ആ ശ്വസനത്തിന് സാക്ഷിയാകുകയാണ്. നിങ്ങൾ സൂര്യോദയം ആസ്വദിക്കുന്നത് പോലെ, സൂര്യോദയത്തിന് സാക്ഷിയാകുന്നത് പോലെ, ശ്വാസം ഉള്ളിലേക്ക് പോകുന്നതും പുറത്തേക്ക് വരുന്നതും ആസ്വദിക്കുക. ഇപ്പോൾ ആളുകൾ ചോദിക്കും, "സർ, നമ്മൾ മൂക്കിന്റെ അറ്റത്ത് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണോ?" എന്ന്. വേണ്ട. ഒരു പോയിന്റിലും ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കേണ്ടതില്ല (focus). ആ ഒഴുക്കിനൊപ്പം പോവുക. തിരമാലയ്ക്കൊപ്പം പോവുക. ശ്വാസത്തിന്റെ ഒഴുക്കിനൊപ്പം പോവുക. ശ്വാസത്തെ പിന്തുടരുക. ഇതിന് വ്യത്യസ്ത വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കാം. ശ്വാസത്തെ നിരീക്ഷിക്കുക എന്നോ, ശ്വാസത്തിന് സാക്ഷിയാവുക എന്നോ, ശ്വാസത്തെ പിന്തുടരുക എന്നോ പറയാം. നിങ്ങളുടെ സ്വന്തം സ്വാഭാവിക ശ്വാസത്തെ പിന്തുടരുക. ചിലർക്ക് ശ്വാസം കുറഞ്ഞ ദൈർഘ്യമുള്ളതായിരിക്കാം, ചിലർക്ക് ദൈർഘ്യം കൂടിയതായിരിക്കാം. അത് സാരമില്ല. നിങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക ശ്വാസത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക ഒഴുക്കിനെ പിന്തുടരുക.

ശ്വസനം നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ എന്ത് സംഭവിക്കും? നിങ്ങൾ ശ്വസനം നിരീക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ ചിന്തകൾ ശ്രദ്ധിക്കാൻ തുടങ്ങും. ചിലർ പറയും, "ഓ, ഞാൻ കണ്ണടയ്ക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് ഒരുപാട് ചിന്തകൾ വരുന്നു" എന്ന്. അല്ല, നിങ്ങൾക്ക് ചിന്തകൾ വരികയല്ല. ചിന്തകൾ അവിടെ നേരത്തെ തന്നെയുണ്ട്. പക്ഷേ ആദ്യമായി നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ചിന്തകളെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരാകുന്നു (aware) എന്ന് മാത്രം. ചിന്തകൾ അവിടെ തന്നെയുണ്ട്. നിങ്ങൾ ശ്വസനം നിരീക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങുമ്പോൾ, സ്വാഭാവികമായും നിങ്ങളുടെ ചിന്തകൾ തനിയെ ഘട്ടം ഘട്ടമായി, അല്പം അല്പമായി കുറയുന്നു. ഉദാഹരണത്തിന്, നിങ്ങൾക്ക് മിനിറ്റിൽ 100 ചിന്തകൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ ശ്വസനം നിരീക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ആ ചിന്തകൾ മിനിറ്റിൽ 80, 60, 40, 20, 10, 5 എന്നിങ്ങനെ കുറഞ്ഞ് ഒടുവിൽ പൂജ്യമായി മാറും. ഇതാണ് താക്കോൽ. ഇതാണ് ധ്യാനത്തിന്റെ ശാസ്ത്രം. നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ശ്വാസത്തിനൊപ്പം ആയിരിക്കുമ്പോൾ മനസ്സ് ശൂന്യമായി മാറുന്നു. അതിനാൽ എന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളെ, രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടം മനസ്സിനെ നിശ്ചലമാക്കുക എന്നതാണ്. എങ്ങനെയാണ് മനസ്സിനെ നിശ്ചലമാക്കുക? നിങ്ങളുടെ സ്വാഭാവിക ശ്വസനത്തെ പിന്തുടരുന്നതിലൂടെ, സ്വാഭാവിക ശ്വസനത്തെ നിരീക്ഷിക്കുന്നതിലൂടെ. മന്ത്രങ്ങളില്ല, വിഷ്വലൈസേഷൻ ഇല്ല, ജപമില്ല, ഒന്നുമില്ല, ഒന്നുമില്ല. നിങ്ങളുടെ സാധാരണ സ്വാഭാവിക ശ്വാസത്തിനൊപ്പം ഇരിക്കുക. അതാണ് രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടം.

ഇനി മൂന്നാമത്തെ ഘട്ടം: നിങ്ങൾ ശ്വസനം നിരീക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ ഒരുപാട് ചിന്തകൾ ശ്രദ്ധിക്കും, ചിലപ്പോൾ ചില അനുഭവങ്ങൾ ഉണ്ടാകും. ഭാവിയിലേക്കുള്ള ചില പദ്ധതികൾ നിങ്ങൾ തയ്യാറാക്കാൻ തുടങ്ങും അല്ലെങ്കിൽ അത്ഭുതകരമായ കാര്യങ്ങൾ സംഭവിക്കും അല്ലെങ്കിൽ ചില വെളിച്ചങ്ങൾ (flashes) കാണും. ഇതെല്ലാം സംഭവിക്കാം. അതിനാൽ ധ്യാനത്തിൽ എന്ത് സംഭവിച്ചാലും അതിനെ മുറിച്ചു മാറ്റുക (cut, cut, cut), തിരികെ ശ്വാസത്തിലേക്ക് വരിക. അതുകൊണ്ട് മൂന്നാമത്തെ ഘട്ടവും ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ ഘട്ടം ഇതാണ് - നിങ്ങളുടെ ചിന്തകളോട് യുദ്ധം ചെയ്യരുത്. അത് നല്ല ചിന്തകളോ (positive), ചീത്ത ചിന്തകളോ (negative), അത്ഭുതകരമായ ചിന്തകളോ ഭാവി പദ്ധതികളോ എന്തുമാകട്ടെ, അത് പ്രശ്നമല്ല. "ഇത് ധ്യാനിക്കാനുള്ള സമയമാണ്" എന്ന് നിങ്ങളോട് തന്നെ പറയുക. അതെ, അതിശയകരവും മനോഹരവുമായ ആശയങ്ങളുണ്ട്, പക്ഷേ ധ്യാനത്തിന് ശേഷം ഞാൻ അവയിൽ ശ്രദ്ധ നൽകും. ഇപ്പോൾ ഞാൻ ധ്യാനത്തിൽ ഇരിക്കുകയാണ്. ഇപ്പോൾ ധ്യാനത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം, ധ്യാനത്തിന്റെ ഉദ്ദേശ്യം ശൂന്യമായ മനസ്സാണ്. അതിനാൽ ഞാൻ എന്റെ ശ്വാസത്തിനൊപ്പം ഇരിക്കും. ഒരു തരത്തിലുള്ള ചിന്തകളെയും ഞാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കില്ല. അത് അത്ഭുതകരമായ ചിന്തകളാണെങ്കിൽ പോലും ഞാൻ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കില്ല. അതിനാൽ സുഹൃത്തുക്കളെ, മൂന്നാമത്തെ ഘട്ടം എന്നത് നിങ്ങൾ ശ്വാസം നിരീക്ഷിക്കുമ്പോൾ എല്ലാ ചിന്തകളെയും മുറിച്ചു മാറ്റുക എന്നതാണ്. എന്ത് ചിന്ത വന്നാലും ആ ചിന്തയെ മുറിക്കുക, തിരികെ ശ്വാസത്തിലേക്ക് വരിക. മൂന്നാമത്തെ ഘട്ടം വീണ്ടും വീണ്ടും ശ്വാസത്തിലേക്ക് തിരികെ വരിക എന്നതാണ്.

ഇവിടെ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു കാര്യമുണ്ട്. നിങ്ങൾ ശ്വാസം നിരീക്ഷിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് നിങ്ങൾ തിരിച്ചറിയും, "ഓ, ഞാൻ ചിന്തിക്കുകയാണ്, ഇതൊരു ചിന്തയാണ്" എന്ന്. നിങ്ങൾ ചിന്തിക്കുന്നുണ്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയുന്ന ആ നിമിഷം, ഒരു സെക്കൻഡ് പോലും പാഴാക്കാതെ ഉടൻ തന്നെ ആ ചിന്തയെ മുറിച്ചു മാറ്റുക. ഒരു സെക്കൻഡ് പോലും ആ ചിന്തയ്ക്കായി ചിലവഴിച്ചാൽ ആ ചിന്തയെ മുറിക്കാൻ പ്രയാസമാകും. അതിനാൽ ഉടനടി മുറിച്ചു മാറ്റി ശ്വാസത്തിലേക്ക് തിരികെ വരണം. ചിന്തകളെ മുറിക്കുക എന്നാൽ എന്താണ്? ആളുകൾ ചോദിക്കും, "സർ, എന്താണ് ചിന്തകളെ മുറിക്കുക എന്ന് വെച്ചാൽ? എങ്ങനെയാണ് ഞങ്ങൾ ചിന്തകളെ മുറിക്കുക?" എന്ന്. ചിന്തകളെ മുറിക്കുക എന്നാൽ ആ ചിന്തയ്ക്ക് നിങ്ങൾ ഊർജ്ജം നൽകുന്നില്ല എന്നാണ് അർത്ഥം. ആ ചിന്തയ്ക്ക് നിങ്ങൾ ശ്രദ്ധ നൽകുന്നില്ല. നിങ്ങൾ വെറുതെ ശ്വാസത്തിലേക്ക് തിരികെ വരുന്നു. ചിന്തകളെ മുറിക്കുക എന്നാൽ പെട്ടെന്ന് ശ്വാസത്തിലേക്ക് തിരികെ വരിക എന്ന് മാത്രമാണ് അർത്ഥം. എപ്പോഴൊക്കെ നിങ്ങൾ പെട്ടെന്ന് ശ്വാസത്തിലേക്ക് തിരികെ വരുന്നുവോ, അതിന്റെ അർത്ഥം നിങ്ങൾ ചിന്തകളെ മുറിക്കുന്നു എന്നാണ്. ഒരു ചിന്ത ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുമ്പോൾ പെട്ടെന്ന് ശ്വാസത്തിലേക്ക് തിരികെ വരിക, അതാണ് ചിന്തകളെ മുറിക്കൽ.

അതുകൊണ്ട് ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ നിങ്ങൾ ശരീരം നിശ്ചലമാക്കുന്നു, രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ നിങ്ങൾ മനസ്സിനെ നിശ്ചലമാക്കുന്നു. മൂന്നാം ഘട്ടത്തിൽ നിങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ബുദ്ധിയെ നിശ്ചലമാക്കുന്നു. ഇതിന്റെ സാങ്കേതിക വിദ്യയും 'ശ്വാസത്തിലേക്ക് തിരികെ വരിക' എന്നത് തന്നെയാണ്. തിരികെ ശ്വാസത്തിലേക്ക് വരിക. അങ്ങനെ സ്വാഭാവികമായും നിങ്ങളുടെ അവബോധം (awareness) ശരീരത്തിന് അപ്പുറത്തേക്ക് പോകുന്നു, പിന്നീട് മനസ്സിന് അപ്പുറത്തേക്ക് പോകുന്നു, പിന്നീട് ബുദ്ധിക്ക് അപ്പുറത്തേക്ക് പോകുന്നു. ഒടുവിൽ നിങ്ങളുടെ അവബോധം നിങ്ങളോടൊപ്പം തന്നെയാകുന്നു, നിങ്ങളുടെ ആത്മാവിനോടൊപ്പം. അങ്ങനെ നിങ്ങൾ ഒരു ശുദ്ധസാക്ഷിയായി മാറുന്നു. ആ ശുദ്ധസാക്ഷി എന്ന അവസ്ഥയിൽ നിങ്ങളെക്കുറിച്ച് തന്നെ നിങ്ങൾ ഒരുപാട് കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കുന്നു. അവിടെ ആത്മസാക്ഷാത്കാരമുണ്ട് (self-realization), ആത്മപരിവർത്തനവുമുണ്ട് (self-transformation). ഇതിനെയാണ് ജ്ഞാനോദയം (enlightenment) എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.

അതുകൊണ്ട് എന്റെ പ്രിയ സുഹൃത്തുക്കളെ, ഈ ധ്യാനത്തിന് പിന്നിൽ വളരെ ലളിതമായ ഒരു ശാസ്ത്രമാണുള്ളത്. മൂന്ന് ലളിതമായ ഘട്ടങ്ങൾ. ഒന്നാം ഘട്ടം: സുഖമായി ഇരിക്കുക. രണ്ടാം ഘട്ടം: കണ്ണുകൾ അടച്ച് ശ്വാസത്തെ നിരീക്ഷിക്കുക. മൂന്നാം ഘട്ടം: ചിന്തകൾ ശ്രദ്ധയിൽപ്പെടുന്ന നിമിഷം ചിന്തയെ മുറിച്ചു മാറ്റി ശ്വാസത്തിലേക്ക് തിരികെ വരിക.