നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക, ശ്രദ്ധിക്കുക—ഇന്ന്, നാളെ, എപ്പോഴും. — ഓഷോ

 ഗൗതമബുദ്ധന്റെ ഏറ്റവും അഗാധമായ സൂത്രങ്ങളിലൊന്നിൽ നിന്ന് നമുക്ക് തുടങ്ങാം:

നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക...

ലോകത്തിലെ എല്ലാ പാരമ്പര്യങ്ങളും, എല്ലാ നാഗരികതകളും, സംസ്കാരങ്ങളും, മതങ്ങളും നിങ്ങളെ പഠിപ്പിച്ചത് ഇതിന് നേർവിപരീതമായ കാര്യമാണ്. അവർ പറയുന്നു: "മറ്റുള്ളവരെ സ്നേഹിക്കുക, നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കരുത്." ഈ പഠിപ്പിക്കലിന് പിന്നിൽ കൗശലപൂർണ്ണമായ ഒരു തന്ത്രമുണ്ട്. സ്നേഹം ആത്മാവിനുള്ള പോഷണമാണ്. ശരീരത്തിന് ആഹാരമെന്നപോലെയാണ് ആത്മാവിന് സ്നേഹം. ആഹാരമില്ലെങ്കിൽ ശരീരം ദുർബലമാകുന്നതുപോലെ, സ്നേഹമില്ലെങ്കിൽ ആത്മാവും ദുർബലമാകും. ഒരു ഭരണകൂടമോ, മതമോ, തൽപരകക്ഷികളോ ആളുകൾക്ക് കരുത്തുറ്റ ആത്മാവുണ്ടാകാൻ ഒരിക്കലും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. കാരണം, ആത്മീയ ഊർജ്ജമുള്ള ഒരു വ്യക്തി തീർച്ചയായും ഒരു വിപ്ലവകാരിയായിരിക്കും.

സ്നേഹം നിങ്ങളെ വിപ്ലവകാരിയാക്കുന്നു. സ്നേഹം നിങ്ങൾക്ക് ഉയരങ്ങളിലേക്ക് പറക്കാൻ ചിറകുകൾ നൽകുന്നു. കാര്യങ്ങളെ ഉള്ളിൽ തട്ടി മനസ്സിലാക്കാൻ സ്നേഹം നിങ്ങൾക്ക് ഉൾക്കാഴ്ച നൽകുന്നു; അതിനാൽ ആർക്കും നിങ്ങളെ വഞ്ചിക്കാനോ ചൂഷണം ചെയ്യാനോ അടിച്ചമർത്താനോ കഴിയില്ല. പുരോഹിതന്മാരും രാഷ്ട്രീയക്കാരും നിങ്ങളുടെ രക്തം ഊറ്റിക്കുടിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്—ചൂഷണമാണ് അവരുടെ നിലനിൽപ്പ്. അവരെല്ലാം പരാന്നഭോജികളാണ്.

നിങ്ങളെ ആത്മീയമായി ദുർബലരാക്കാൻ അവർ നൂറുശതമാനം ഉറപ്പുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗം കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ട്: "നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കരുത്" എന്ന് നിങ്ങളെ പഠിപ്പിക്കുക. കാരണം, ഒരാൾക്ക് സ്വന്തം വ്യക്തിത്വത്തെ സ്നേഹിക്കാൻ കഴിയില്ലെങ്കിൽ അയാൾക്ക് മറ്റാരെയും സ്നേഹിക്കാൻ കഴിയില്ല. ഈ പഠിപ്പിക്കൽ വളരെ തന്ത്രപരമാണ്. അവർ പറയുന്നു: "മറ്റുള്ളവരെ സ്നേഹിക്കുക"—കാരണം നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് ഒന്നിനെയും സ്നേഹിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അവർക്കറിയാം. എങ്കിലും അവർ പറഞ്ഞു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു: "മറ്റുള്ളവരെ സ്നേഹിക്കുക, മാനവികതയെ സ്നേഹിക്കുക, ദൈവത്തെ സ്നേഹിക്കുക, പ്രകൃതിയെ സ്നേഹിക്കുക, നിങ്ങളുടെ ഭാര്യയെയും ഭർത്താവിനെയും മക്കളെയും മാതാപിതാക്കളെയും സ്നേഹിക്കുക... പക്ഷേ നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കരുത്." അവരുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നത് സ്വാർത്ഥതയാണ്. മറ്റൊന്നിനെയും അപലപിക്കാത്ത അത്ര കഠിനമായി അവർ സ്വയംസ്നേഹത്തെ അപലപിക്കുന്നു.

അവരുടെ വാദങ്ങൾ വളരെ യുക്തിസഹമായി തോന്നിപ്പിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അവർ പറയുന്നു: "നിങ്ങൾ നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിച്ചാൽ നിങ്ങൾ അഹങ്കാരിയാകും, നിങ്ങൾ ഒരു നാർസിസിസ്റ്റ് (സ്വയം ആരാധിക്കുന്നവൻ) ആയി മാറും." എന്നാൽ ഇത് സത്യമല്ല. സ്വയം സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യൻ തന്റെ ഉള്ളിൽ അഹങ്കാരമില്ലെന്ന് കണ്ടെത്തുന്നു. നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കാതെ മറ്റുള്ളവരെ സ്നേഹിക്കാൻ ശ്രമിക്കുമ്പോഴാണ് 'അഹംഭാവം' (Ego) ഉടലെടുക്കുന്നത്. മിഷനറിമാർക്കും, സാമൂഹിക പരിഷ്കർത്താക്കൾക്കും, സേവനപ്രവർത്തകർക്കുമാണ് ലോകത്തിൽ ഏറ്റവും വലിയ അഹങ്കാരമുള്ളത്—അത് സ്വാഭാവികമാണ്, കാരണം തങ്ങൾ ഉന്നതരായ മനുഷ്യരാണെന്ന് അവർ കരുതുന്നു. അവർ സാധാരണക്കാരല്ല—സാധാരണക്കാർ സ്വയം സ്നേഹിക്കുന്നു—അവർ സ്നേഹിക്കുന്നത് മറ്റുള്ളവരെയും, മഹത്തായ ആശയങ്ങളെയും, ദൈവത്തെയുമാണ്. എന്നാൽ അവരുടെ ഈ സ്നേഹമെല്ലാം വ്യാജമാണ്, കാരണം ആ സ്നേഹത്തിന് വേരുകളില്ല.

തന്നത്താൻ സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യൻ യഥാർത്ഥ സ്നേഹത്തിലേക്കുള്ള ആദ്യ ചുവടുവെപ്പാണ് നടത്തുന്നത്.

---

നിശബ്ദമായ ഒരു തടാകത്തിലേക്ക് ഒരു കല്ല് എറിയുന്നത് പോലെയാണത്: ആദ്യത്തെ വൃത്താകൃതിയിലുള്ള ഓളങ്ങൾ ആ കല്ലിന് ചുറ്റും, അതിനോട് ഏറ്റവും ചേർന്ന് തന്നെ സ്വാഭാവികമായും രൂപപ്പെടും — അവിടെയല്ലാതെ മറ്റെവിടെയാണ് അവ ഉണ്ടാകുക? പിന്നീട് അവ പടർന്ന് പടർന്ന് ദൂരെയുള്ള തീരങ്ങളിലേക്ക് എത്തും. കല്ലിന് തൊട്ടടുത്തുള്ള ആ ഓളങ്ങളെ നിങ്ങൾ തടഞ്ഞാൽ, പിന്നീട് മറ്റ് ഓളങ്ങളേ ഉണ്ടാവില്ല. അങ്ങനെയെങ്കിൽ ദൂരെയുള്ള തീരങ്ങളിലേക്ക് ഓളങ്ങൾ എത്തുമെന്ന് നിങ്ങൾക്ക് പ്രതീക്ഷിക്കാനാവില്ല; അത് അസാധ്യമാണ്. പുരോഹിതന്മാരും രാഷ്ട്രീയക്കാരും ഈ പ്രതിഭാസത്തെക്കുറിച്ച് ബോധവാന്മാരായി: മനുഷ്യർ സ്വയം സ്നേഹിക്കുന്നത് തടയുക, അങ്ങനെ അവരുടെ സ്നേഹിക്കാനുള്ള ശേഷിയെ നശിപ്പിക്കുക. ഇപ്പോൾ അവർ സ്നേഹമെന്ന് കരുതുന്നതെല്ലാം വെറും വ്യാജമാണ്. അത് ഒരുപക്ഷേ 'കടമ' (Duty) ആയേക്കാം, പക്ഷേ സ്നേഹമല്ല — കടമ എന്നത് അത്രമേൽ മലിനമായ ഒരു വാക്കാണ്. മാതാപിതാക്കൾ മക്കളോടുള്ള കടമകൾ നിറവേറ്റുന്നു, പകരമായി മക്കൾ മാതാപിതാക്കളോടും. ഭാര്യ ഭർത്താവിനോടും ഭർത്താവ് ഭാര്യയോടും കടമയുള്ളവരായിരിക്കുന്നു. ഇവിടെ എവിടെയാണ് സ്നേഹം?

സ്നേഹത്തിന് കടമയെക്കുറിച്ച് ഒന്നുമറിയില്ല. കടമ ഒരു ഭാരമാണ്, വെറുമൊരു ചടങ്ങാണ്. എന്നാൽ സ്നേഹം ഒരു ആനന്ദമാണ്, ഒരു പങ്കുവെക്കലാണ്; സ്നേഹം ഔപചാരികതകളില്ലാത്തതാണ്. താൻ വേണ്ടത്ര ചെയ്തുവെന്ന് ഒരു കാമുകൻ ഒരിക്കലും കരുതുന്നില്ല; കൂടുതൽ ചെയ്യാമായിരുന്നു എന്ന് അയാൾക്ക് എപ്പോഴും തോന്നുന്നു. "ഞാൻ മറ്റൊരാളെ സഹായിച്ചു" എന്ന് സ്നേഹിക്കുന്നവൻ ഒരിക്കലും കരുതുന്നില്ല. നേരെമറിച്ച്, "എന്റെ സ്നേഹം സ്വീകരിക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് ഞാൻ കടപ്പെട്ടവനായിരിക്കുന്നു; എന്റെ സമ്മാനം നിരസിക്കാതെ അത് സ്വീകരിച്ചതിലൂടെ മറ്റേയാൾ എന്നെ സഹായിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്" എന്ന് അയാൾ കരുതുന്നു. കടമകൾ ചെയ്യുന്ന മനുഷ്യനാകട്ടെ, "ഞാൻ ഉന്നതനാണ്, ആത്മീയനാണ്, അസാധാരണനാണ്. നോക്കൂ, ഞാൻ എങ്ങനെയാണ് ജനങ്ങളെ സേവിക്കുന്നത്!" എന്ന് ചിന്തിക്കുന്നു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കപടവിശ്വാസികളും വികൃതികളും ഈ ജനസേവകരാണ്. ഈ പൊതുസേവകരിൽ നിന്ന് നമുക്ക് മോചനം നേടാനായൽ, മനുഷ്യരാശി ഭാരമില്ലാത്തവരാകും; അവർക്ക് വീണ്ടും നൃത്തം ചെയ്യാനും പാടാനുമാകും.

എന്നാൽ നൂറ്റാണ്ടുകളായി നിങ്ങളുടെ വേരുകൾ മുറിക്കപ്പെടുകയും വിഷലിപ്തമാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു. നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കാൻ നിങ്ങൾ ഭയപ്പെടുന്നു—യഥാർത്ഥത്തിൽ സ്നേഹത്തിന്റെ ആദ്യ പടിയും ആദ്യ അനുഭവവുമാണത്. സ്വയം സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യൻ സ്വയം ബഹുമാനിക്കുന്നു. തന്നെത്താൻ സ്നേഹിക്കുകയും ബഹുമാനിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ മറ്റുള്ളവരെയും ബഹുമാനിക്കുന്നു; കാരണം അവനറിയാം, "ഞാൻ എങ്ങനെയോ അതുപോലെ തന്നെയാണ് മറ്റുള്ളവരും. ഞാൻ സ്നേഹവും ബഹുമാനവും അന്തസ്സും ആസ്വദിക്കുന്നത് പോലെ അവരും അത് ആഗ്രഹിക്കുന്നു." അടിസ്ഥാനപരമായി നമ്മൾ വ്യത്യസ്തരല്ലെന്നും ഒന്നാണെന്നും അവൻ തിരിച്ചറിയുന്നു. നമ്മൾ ഒരേ നിയമത്തിന് കീഴിലാണ്: 'ഏഷ ധമ്മോ സനന്തനോ' (AES DHAMMO SANANTANO).

ബുദ്ധൻ പറയുന്നു: നമ്മൾ ഒരേ നിത്യമായ നിയമത്തിന് കീഴിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്. വിശദാംശങ്ങളിൽ നമ്മൾ പരസ്പരം അല്പം വ്യത്യസ്തരായിരിക്കാം—അത് വൈവിധ്യം നൽകുന്നു, അത് മനോഹരമാണ്—പക്ഷേ അടിസ്ഥാനപരമായി നമ്മൾ ഒരേ പ്രകൃതിയുടെ ഭാഗമാണ്. സ്വയം സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരു മനുഷ്യൻ ആ സ്നേഹം അത്രയധികം ആസ്വദിക്കുകയും ആനന്ദഭരിതനാവുകയും ചെയ്യുന്നു, അങ്ങനെ ആ സ്നേഹം അവനിൽ നിന്ന് പുറത്തേക്ക് കവിഞ്ഞൊഴുകി മറ്റുള്ളവരിലേക്ക് എത്താൻ തുടങ്ങുന്നു. അത് എത്തിയേ തീരൂ! നിങ്ങൾ സ്നേഹത്തിലാണ് ജീവിക്കുന്നതെങ്കിൽ അത് പങ്കുവെച്ചേ മതിയാകൂ. നിങ്ങൾക്ക് എന്നെന്നേക്കുമായി നിങ്ങളെ മാത്രം സ്നേഹിച്ചിരിക്കാനാവില്ല, കാരണം ഒരു കാര്യം നിങ്ങൾക്ക് തികച്ചും വ്യക്തമാകും: സ്വയം സ്നേഹിക്കുന്നത് ഇത്രയധികം പരമാനന്ദകരവും മനോഹരവുമാണെങ്കിൽ, ആ സ്നേഹം അനേകം ആളുകളുമായി പങ്കുവെക്കാൻ തുടങ്ങിയാൽ എത്ര വലിയ ആനന്ദമായിരിക്കും നിങ്ങളെ കാത്തിരിക്കുന്നത്! പതുക്കെ ആ ഓളങ്ങൾ ദൂരേക്ക് പടരാൻ തുടങ്ങുന്നു. നിങ്ങൾ മറ്റ് മനുഷ്യരെ സ്നേഹിക്കുന്നു, പിന്നീട് മൃഗങ്ങളെയും പക്ഷികളെയും മരങ്ങളെയും പാറകളെയും സ്നേഹിക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. നിങ്ങളുടെ സ്നേഹം കൊണ്ട് ഈ പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നിറയ്ക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് കഴിയും. ഒരു ചെറിയ കല്ലിന് തടാകം മുഴുവൻ ഓളങ്ങൾ കൊണ്ട് നിറയ്ക്കാൻ കഴിയുന്നത് പോലെ, ഒരു വ്യക്തിക്ക് തന്റെ സ്നേഹം കൊണ്ട് പ്രപഞ്ചം മുഴുവൻ നിറയ്ക്കാൻ സാധിക്കും.

ഒരു ബുദ്ധന് മാത്രമേ പറയാൻ കഴിയൂ: നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക... ഒരു പുരോഹിതനോ രാഷ്ട്രീയക്കാരനോ ഇതിനോട് യോജിക്കാൻ കഴിയില്ല. കാരണം ഇത് അവരുടെ ചൂഷണത്തിന്റെ മുഴുവൻ നിർമ്മിതിയെയും തകർക്കുന്ന കാര്യമാണ്. ഒരാൾക്ക് സ്വയം സ്നേഹിക്കാൻ അനുവാദമില്ലെങ്കിൽ, അയാളുടെ ആത്മവീര്യം ഓരോ ദിവസവും ദുർബലമായിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ശരീരം വളർന്നേക്കാം, പക്ഷേ ഉള്ളിൽ വളർച്ചയുണ്ടാകില്ല; കാരണം ആത്മാവിന് പോഷണം ലഭിക്കുന്നില്ല. അയാൾ വെറുമൊരു ഉടലായി അവശേഷിക്കുന്നു. ആത്മാവ് ഒരു വിത്ത് മാത്രമായി തുടരുന്നു—സ്നേഹത്തിന്റെ ശരിയായ മണ്ണ് ലഭിച്ചില്ലെങ്കിൽ അത് ഒരിക്കലും മുളയ്ക്കില്ല. "നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കരുത്" എന്ന വിഡ്ഢിത്തം നിറഞ്ഞ ആശയം നിങ്ങൾ പിന്തുടരുകയാണെങ്കിൽ ആ മണ്ണ് നിങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും കണ്ടെത്താനാവില്ല.

എന്റെ സന്യാസിമാരെയും ഞാൻ ആദ്യം പഠിപ്പിക്കുന്നത് സ്വയം സ്നേഹിക്കാനാണ്; അതിന് അഹങ്കാരവുമായി (Ego) ഒരു ബന്ധവുമില്ല. സത്യത്തിൽ, അഹങ്കാരത്തിന്റെ ഇരുട്ടിന് നിലനിൽക്കാൻ കഴിയാത്തത്ര വലിയൊരു പ്രകാശമാണ് സ്നേഹം. നിങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരെ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിച്ച് സ്നേഹിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ ഇരുട്ടിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്. ആദ്യം ആ പ്രകാശത്തെ നിങ്ങളിലേക്ക് തന്നെ തിരിക്കുക; നിങ്ങൾക്ക് തന്നെ ഒരു വെളിച്ചമായി മാറുക. ആ വെളിച്ചം നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ ഇരുട്ടിനെയും ബലഹീനതകളെയും ഇല്ലാതാക്കട്ടെ. സ്നേഹം നിങ്ങളെ ഒരു വലിയ ആത്മീയ ശക്തിയാക്കി മാറ്റട്ടെ. ഒരിക്കൽ നിങ്ങളുടെ ആത്മാവ് കരുത്തുറ്റതായാൽ, നിങ്ങൾക്ക് മരണമില്ലെന്നും നിങ്ങൾ നിത്യനാണെന്നും നിങ്ങൾ തിരിച്ചറിയും.

അനന്തതയെക്കുറിച്ചുള്ള ആദ്യത്തെ ഉൾക്കാഴ്ച നൽകുന്നത് സ്നേഹമാണ്; സമയത്തിന് അതീതമായ ഒരേയൊരു അനുഭവം സ്നേഹം മാത്രമാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് പ്രേമികൾ മരണത്തെ ഭയപ്പെടാത്തത്—സ്നേഹത്തിന് മരണമില്ല. സ്നേഹത്തിന്റെ ഒരു നിമിഷം നിത്യതയേക്കാൾ വലുതാണ്. പക്ഷേ, സ്നേഹം അതിന്റെ തുടക്കത്തിൽ നിന്ന് തന്നെ ആരംഭിക്കണം. ആ ആദ്യ ചുവടുവെപ്പ് ഇതാണ്: നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക...

നിങ്ങളെത്തന്നെ തള്ളിപ്പറയരുത് (Condemn). നിങ്ങൾ വളരെയധികം വിചാരണ ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്, ആ കുറ്റപ്പെടുത്തലുകളെല്ലാം നിങ്ങൾ അംഗീകരിക്കുകയും ചെയ്തു. ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ നിങ്ങളോട് തന്നെ ദ്രോഹം ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു. താൻ ദൈവത്തിന്റെ മനോഹരമായ സൃഷ്ടിയാണെന്നോ, താൻ ഈ ലോകത്തിന് ആവശ്യമാണെന്നോ ആരും കരുതുന്നില്ല. ഇവയെല്ലാം വിഷലിപ്തമായ ആശയങ്ങളാണ്, ആ വിഷം നിങ്ങളിലേക്ക് കുത്തിവെക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മനുഷ്യരാശി മുഴുവൻ സ്വയം വെറുപ്പിന്റെ കറുത്ത മേഘത്തിന് കീഴിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്. നിങ്ങൾ നിങ്ങളെത്തന്നെ വെറുക്കുന്നുണ്ടെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ വളരാൻ കഴിയും? എങ്ങനെ പക്വത പ്രാപിക്കും? നിങ്ങളെത്തന്നെ ബഹുമാനിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ പ്രപഞ്ചത്തെ ആരാധിക്കാൻ കഴിയും?

ദൈവം നിങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നു എന്ന തിരിച്ചറിവുണ്ടെങ്കിൽ മാത്രമേ നിങ്ങൾക്ക് പ്രപഞ്ചത്തിന്റെ ഭാഗമാകാൻ കഴിയൂ. നിങ്ങൾ ഒരു ആതിഥേയനാണ്, ദൈവം നിങ്ങളുടെ അതിഥിയാണ്. നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നതിലൂടെ ദൈവം തന്നെ വെളിപ്പെടുത്താനുള്ള ഒരു മാധ്യമമായി നിങ്ങളെ തിരഞ്ഞെടുത്തു എന്ന് നിങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കും. നിങ്ങളെ സൃഷ്ടിച്ചതിലൂടെ തന്നെ അവൻ നിങ്ങളോടുള്ള സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിച്ചു കഴിഞ്ഞു. നിങ്ങൾ യാദൃശ്ചികമായി ഉണ്ടായതല്ല; ഒരു നിശ്ചിത ലക്ഷ്യത്തോടും മഹത്വത്തോടും കൂടിയാണ് നിങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടത്. മനുഷ്യൻ ദൈവമായി മാറണം; അതുവരെ പൂർണ്ണതയോ സംതൃപ്തിയോ ഉണ്ടാവില്ല.

പക്ഷേ പുരോഹിതർ പറയുന്നു നിങ്ങൾ പാപിയാണെന്ന്. നിങ്ങൾ നരകത്തിൽ പോകാൻ വിധിക്കപ്പെട്ടവരാണെന്ന് അവർ പേടിപ്പിക്കുന്നു. നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് അവർ നിങ്ങളെ തടയുന്നു. സ്നേഹത്തിന്റെ വേരറുക്കാനുള്ള അവരുടെ തന്ത്രമാണിത്. എന്നിട്ട് അവർ പറയുന്നു: "മറ്റുള്ളവരെ സ്നേഹിക്കുക." അത് വെറും അഭിനയം മാത്രമായിരിക്കും. മാനവികതയെയും രാജ്യത്തെയും ദൈവത്തെയും സ്നേഹിക്കാൻ അവർ വലിയ വാക്കുകൾ ഉപയോഗിക്കുന്നു; പക്ഷേ അവ അർത്ഥശൂന്യമാണ്. നിങ്ങൾ എപ്പോഴെങ്കിലും 'മാനവികതയെ' നേരിട്ട് കണ്ടിട്ടുണ്ടോ? നിങ്ങൾ എപ്പോഴും കാണുന്നത് മനുഷ്യരെയാണ്—അതിൽ നിങ്ങൾ ആദ്യം കണ്ടുമുട്ടുന്ന മനുഷ്യൻ നിങ്ങൾ തന്നെയാണ്. ആ നിങ്ങളെ സ്നേഹിക്കാൻ കഴിഞ്ഞില്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ ജീവിതം മുഴുവൻ മറ്റുള്ളവരെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നതിൽ പാഴായിപ്പോകും.

അതുകൊണ്ടാണ് ആളുകൾ ഇത്ര വലിയ കുറ്റാന്വേഷകരാകുന്നത്. അവർ സ്വന്തം തെറ്റുകൾ കണ്ടെത്തുന്നു — അങ്ങനെയുള്ളവർക്ക് മറ്റുള്ളവരിൽ അതേ തെറ്റുകൾ കാണാതിരിക്കാൻ എങ്ങനെ കഴിയും? സത്യത്തിൽ, അവർ ആ തെറ്റുകൾ കണ്ടെത്തുക മാത്രമല്ല, അവയെ പർവ്വതീകരിക്കുകയും ചെയ്യും. സ്വന്തം കുറവുകളിൽ നിന്ന് മുഖം രക്ഷിക്കാനുള്ള ഒരേയൊരു മാർഗ്ഗമായി അവർ ഇതിനെ കാണുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് ലോകത്ത് ഇത്രയധികം വിമർശനങ്ങളും സ്നേഹശൂന്യതയും നിലനിൽക്കുന്നത്.

ബുദ്ധന്റെ ഏറ്റവും അഗാധമായ സൂത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണിതെന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു. ഉണർവ് ലഭിച്ച ഒരു വ്യക്തിക്ക് മാത്രമേ ഇത്തരം ഒരു ഉൾക്കാഴ്ച നൽകാൻ കഴിയൂ.

അദ്ദേഹം പറയുന്നു: നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക... ഇത് വിപ്ലവകരമായ ഒരു പരിവർത്തനത്തിന്റെ അടിത്തറയാകാം. നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കാൻ ഭയപ്പെടേണ്ട. പൂർണ്ണമായും സ്നേഹിക്കുക. സ്വയം കുറ്റപ്പെടുത്തുന്ന ശീലത്തിൽ നിന്നും, ആത്മബഹുമാനമില്ലായ്മയിൽ നിന്നും, നിങ്ങൾ ഒരു പാപിയാണെന്ന ചിന്തയിൽ നിന്നും മോചിതനാകുന്ന ദിവസം വലിയൊരു അനുഗ്രഹത്തിന്റെ ദിവസമായിരിക്കും. അന്നുമുതൽ നിങ്ങൾ മനുഷ്യരെ അവരുടെ യഥാർത്ഥ പ്രകാശത്തിൽ കാണാൻ തുടങ്ങും; നിങ്ങളിൽ കാരുണ്യം നിറയും. അത് ബോധപൂർവ്വം ഉണ്ടാക്കിയെടുക്കുന്ന കാരുണ്യമല്ല, മറിച്ച് സ്വാഭാവികമായി ഒഴുകുന്ന ഒന്നായിരിക്കും.

സ്വയം സ്നേഹിക്കുന്ന ഒരാൾക്ക് എളുപ്പത്തിൽ ധ്യാനത്തിലേക്ക് (Meditation) കടക്കാം. കാരണം, ധ്യാനം എന്നാൽ നിങ്ങളോടൊപ്പം തന്നെ ആയിരിക്കുക എന്നാണ്. എന്നാൽ നിങ്ങൾ നിങ്ങളെത്തന്നെ വെറുക്കുകയാണെങ്കിൽ — പാരമ്പര്യമായി നിങ്ങളെ പഠിപ്പിച്ചത് പോലെ — നിങ്ങൾക്ക് എങ്ങനെ നിങ്ങളോടൊപ്പം ഇരിക്കാൻ കഴിയും? ധ്യാനം എന്നത് നിങ്ങളുടെ മനോഹരമായ ഏകാന്തത ആസ്വദിക്കലാണ്, നിങ്ങളെത്തന്നെ ആഘോഷിക്കലാണ്. ധ്യാനം എന്നത് ഒരു ബന്ധമല്ല; അവിടെ മറ്റൊരാളുടെ ആവശ്യമില്ല, ഒരാൾ തനിക്ക് തന്നെ മതിയായവനാണ്. സ്വന്തം മഹത്വത്തിലും പ്രകാശത്തിലും കുളിച്ചുനിൽക്കുന്ന അവസ്ഥയാണത്. താൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നതിൽ മാത്രം ഒരാൾ ആനന്ദം കണ്ടെത്തുന്നു.

നിങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു (Existence) എന്നതാണ് ഈ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ അത്ഭുതം. ധ്യാനം ഈ മഹാത്ഭുതത്തിലേക്കുള്ള വാതിലുകൾ തുറക്കുന്നു. എന്നാൽ സ്വയം സ്നേഹിക്കുന്നവന് മാത്രമേ ധ്യാനിക്കാൻ കഴിയൂ; അല്ലാത്തപക്ഷം നിങ്ങൾ എപ്പോഴും നിങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്നെ ഒളിച്ചോടാൻ ശ്രമിക്കും. വിരൂപമായ ഒരു മുഖത്തേക്ക് നോക്കാനോ വിരൂപമായ ഒരു വ്യക്തിത്വത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങിച്ചെല്ലാനോ ആരാണ് ആഗ്രഹിക്കുക? സ്വന്തം ഉള്ളിലെ ഇരുട്ടിലേക്കും ചളിയിലേക്കും ആഴ്ന്നിറങ്ങാൻ ആര് തയ്യാറാകും? എന്നാൽ നിങ്ങൾ മനോഹരമായ പൂക്കൾ കൊണ്ട് ഇതിനെയെല്ലാം മൂടിവെച്ച് നിങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്നെ ഓടിപ്പോകാൻ നോക്കുന്നു.

അതുകൊണ്ടാണ് ആളുകൾ എപ്പോഴും ആരുടെയെങ്കിലും കൂട്ടുകെട്ട് തേടുന്നത്. അവർക്ക് അവരോടൊപ്പം ഇരിക്കാൻ കഴിയില്ല. വെറും മൂന്ന് മണിക്കൂർ വിഡ്ഢിത്തം നിറഞ്ഞ സിനിമ കാണാനോ, മണിക്കൂറുകളോളം കുറ്റാന്വേഷണ നോവലുകൾ വായിക്കാനോ അവർ തയ്യാറാകുന്നത് സമയം കൊല്ലാനാണ് — കയ്യിൽ ധാരാളം സമയമുണ്ടെന്ന മട്ടിൽ! സത്യത്തിൽ നമുക്ക് വളരാനോ ആനന്ദിക്കാനോ ഉള്ള സമയം പോലും തികയില്ല. തെറ്റായ വളർത്തൽ രീതികൾ കാരണം നിങ്ങൾ നിങ്ങളെത്തന്നെ ഒഴിവാക്കാൻ പഠിച്ചിരിക്കുന്നു.

ആളുകൾ മണിക്കൂറുകളോളം ടിവിക്ക് മുന്നിൽ തളച്ചിടപ്പെടുന്നു. ഈ രോഗം ലോകം മുഴുവൻ പടരുകയാണ്. ടിവി കാണുമ്പോൾ നിങ്ങൾ പ്രകാശത്തിന്റെ ഉറവിടത്തിലേക്കാണ് നേരിട്ട് നോക്കുന്നത്, ഇത് കണ്ണിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ പ്രവർത്തനത്തെ ബാധിക്കുന്നു. സിനിമ ടിവിയേക്കാൾ ഭേദമാണ്, കാരണം അവിടെ നിങ്ങൾ പ്രകാശ സ്രോതസ്സിലേക്ക് നേരിട്ടല്ല നോക്കുന്നത്. ആളുകൾ സ്വയം കാണാതിരിക്കാൻ ഇങ്ങനെയുള്ള എന്തിന്റെയെങ്കിലും പിന്നാലെ പോകുന്നു. സ്വന്തം മുഖം വിരൂപമാണെന്ന് തോന്നുന്നത് കൊണ്ടാണ് ഈ ഒളിച്ചോട്ടം.

ആരാണ് നിങ്ങളെ ഇത്ര വിരൂപരാക്കിയത്? നിങ്ങളുടെ മതനേതാക്കളും പുരോഹിതന്മാരും ശങ്കരാചാര്യന്മാരും ഒക്കെയാണ് ഇതിന് ഉത്തരവാദികൾ. ഓരോ കുട്ടിയും ജനിക്കുന്നത് അതിമനോഹരമായാണ്. പിന്നീട് നമ്മൾ അവനെ പല രീതിയിൽ വികലമാക്കുന്നു, അസമതുലിതനാക്കുന്നു. വൈകാതെ അവൻ അവനെത്തന്നെ വെറുക്കാൻ തുടങ്ങുന്നു. സ്വയം ഒഴിവാക്കാൻ വേണ്ടി അവൻ ഒരു വേശ്യയുടെ അടുത്തോ മദ്യശാലകളിലോ അഭയം തേടുന്നു.

---

നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക... എന്ന് ബുദ്ധൻ പറയുന്നു. ഇതിന് ലോകത്തെ മുഴുവൻ മാറ്റിമറിക്കാൻ കഴിയും. വിരൂപമായ ആ പഴയകാലത്തെ മുഴുവൻ തകർക്കാൻ ഇതിന് സാധിക്കും. ഒരു പുതിയ യുഗത്തിന്, ഒരു പുതിയ മനുഷ്യരാശിക്ക് ഇത് തുടക്കമിടും. അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ സ്നേഹത്തിന് ഇത്രയധികം പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്—എന്നാൽ സ്നേഹം നിങ്ങളിൽ നിന്ന് തന്നെ തുടങ്ങണം, എങ്കിൽ മാത്രമേ അത് പടരുകയുള്ളൂ. അത് താനേ പടർന്നുകൊള്ളും; അതിനായി നിങ്ങൾ പ്രത്യേകിച്ച് ഒന്നും ചെയ്യേണ്ടതില്ല.

നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക... എന്ന് പറയുന്ന ബുദ്ധൻ തൊട്ടുപിന്നാലെ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു: ശ്രദ്ധിക്കുക (Watch)... ഇതാണ് ധ്യാനം, ധ്യാനത്തിന് ബുദ്ധൻ നൽകിയ പേരാണിത്. എന്നാൽ ആദ്യത്തെ നിബന്ധന സ്വയം സ്നേഹിക്കുക എന്നതാണ്, അതിന് ശേഷം മാത്രം ശ്രദ്ധിക്കുക. നിങ്ങൾ നിങ്ങളെ സ്നേഹിക്കാതെ തന്നെ നിരീക്ഷിക്കാൻ തുടങ്ങിയാൽ, നിങ്ങൾക്ക് ആത്മഹത്യ ചെയ്യാൻ പോലും തോന്നിയേക്കാം.

പല ബുദ്ധമത വിശ്വാസികൾക്കും ആത്മഹത്യ ചെയ്യാൻ തോന്നാറുണ്ട്; കാരണം അവർ ഈ സൂത്രത്തിന്റെ ആദ്യ ഭാഗം ശ്രദ്ധിക്കുന്നില്ല, അവർ നേരിട്ട് രണ്ടാമത്തെ ഭാഗത്തേക്ക്—നിങ്ങളെത്തന്നെ നിരീക്ഷിക്കുക എന്നതിലേക്ക്—ചാടുന്നു. സത്യത്തിൽ, ബുദ്ധന്റെ ഈ സൂത്രങ്ങളടങ്ങിയ ധമ്മപദത്തിന് (Dhammapada) എഴുതപ്പെട്ട ഒരു വ്യാഖ്യാനത്തിലും 'നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക' എന്ന ആദ്യ ഭാഗത്തിന് പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത് ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല. സോക്രട്ടീസ് പറഞ്ഞു: "നിങ്ങളെത്തന്നെ അറിയുക", ബുദ്ധൻ പറയുന്നു: "നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക". ബുദ്ധനാണ് കൂടുതൽ സത്യം പറയുന്നത്, കാരണം നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കാതെ നിങ്ങൾക്ക് ഒരിക്കലും നിങ്ങളെ അറിയാൻ കഴിയില്ല—അറിവ് പിന്നീട് വരുന്നതാണ്, സ്നേഹം അതിനുള്ള മണ്ണ് ഒരുക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. സ്വയം അറിയാനുള്ള ശരിയായ മാർഗ്ഗമാണ് സ്നേഹം.

ഒരിക്കൽ ഞാൻ ജഗദീഷ് കശ്യപ് എന്ന ബുദ്ധസന്യാസിയോടൊപ്പം താമസിക്കുകയായിരുന്നു (അദ്ദേഹം ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിപ്പില്ല). അദ്ദേഹം ഒരു നല്ല മനുഷ്യനായിരുന്നു. ഞങ്ങൾ ധമ്മപദത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കവേ ഈ സൂത്രത്തിലെത്തി. അദ്ദേഹം ആദ്യഭാഗം വായിക്കാത്തതുപോലെ 'നിരീക്ഷണത്തെ' (Watching) കുറിച്ച് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ഒരു പരമ്പരാഗത ബുദ്ധമതക്കാരനും ആദ്യഭാഗം ശ്രദ്ധിക്കാറില്ല, അവർ അത് അവഗണിക്കുന്നു. ഞാൻ ഭിക്ഷു ജഗദീഷ് കശ്യപിനോട് പറഞ്ഞു, "നിൽക്കൂ! വളരെ അത്യാവശ്യമായ ഒന്ന് നിങ്ങൾ കാണാതെ പോകുന്നു. നിരീക്ഷണം എന്നത് രണ്ടാമത്തെ ഘട്ടമാണ്, നിങ്ങൾ അതിനെ ഒന്നാമത്തെ ഘട്ടമാക്കുന്നു; എന്നാൽ അതിന് ഒന്നാമത്തെ ഘട്ടമാകാൻ കഴിയില്ല."

അദ്ദേഹം ആ സൂത്രം വീണ്ടും വായിച്ചു, എന്നിട്ട് ആശ്ചര്യത്തോടെ പറഞ്ഞു, "ഞാൻ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ധമ്മപദം വായിച്ചിട്ടുണ്ട്, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് തവണ ഈ സൂത്രം കടന്നുപോയിട്ടുണ്ട്—ഇത് എന്റെ എല്ലാ ദിവസത്തെയും പ്രഭാത പ്രാർത്ഥനയാണ്, എനിക്ക് ഇത് കാണാപ്പാഠമാണ്; പക്ഷേ 'നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക' എന്നത് ധ്യാനത്തിന്റെ ആദ്യ ഭാഗമാണെന്നും 'നിരീക്ഷിക്കുക' എന്നത് രണ്ടാം ഭാഗമാണെന്നും ഞാൻ ഒരിക്കലും ചിന്തിച്ചിട്ടില്ല."

ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ബുദ്ധമതക്കാരുടെ അവസ്ഥ ഇതാണ്—പുതിയ ബുദ്ധമതക്കാരുടെയും (Neo-Buddhists). പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ ഇപ്പോൾ ബുദ്ധദർശനങ്ങൾ പടരുകയാണ്. ബുദ്ധനെ മനസ്സിലാക്കാൻ പാശ്ചാത്യ ലോകം ഇപ്പോൾ തയ്യാറെടുത്തിരിക്കുന്നു, അവിടെയും ഇതേ തെറ്റ് തന്നെയാണ് സംഭവിക്കുന്നത്. സ്വയം അറിയുന്നതിനും നിരീക്ഷിക്കുന്നതിനും ഉള്ള അടിത്തറ "സ്വയം സ്നേഹിക്കുക" എന്നതാണെന്ന് ആരും കരുതുന്നില്ല. കാരണം, നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ നിങ്ങൾക്ക് സ്വയം അഭിമുഖീകരിക്കാൻ കഴിയില്ല, നിങ്ങൾ ഒഴിഞ്ഞുമാറും. അപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ 'നിരീക്ഷണം' പോലും നിങ്ങളിൽ നിന്ന് ഒളിച്ചോടാനുള്ള ഒരു മാർഗ്ഗമായി മാറിയേക്കാം.

---

ആദ്യമായി: നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുക, ശ്രദ്ധിക്കുക—ഇന്ന്, നാളെ, എപ്പോഴും.

നിങ്ങൾക്ക് ചുറ്റും സ്നേഹത്തിന്റെ ഒരു ഊർജ്ജവലയം സൃഷ്ടിക്കുക. നിങ്ങളുടെ ശരീരത്തെ സ്നേഹിക്കുക, മനസ്സിനെ സ്നേഹിക്കുക. നിങ്ങളുടെ മുഴുവൻ ആന്തരിക വ്യവസ്ഥയെയും സ്നേഹിക്കുക. "സ്നേഹം" എന്നതുകൊണ്ട് അർത്ഥമാക്കുന്നത്—അതിനെ ഉള്ളതുപോലെ അംഗീകരിക്കുക എന്നതാണ്; അടിച്ചമർത്താൻ ശ്രമിക്കരുത് (Don’t repress). നമ്മൾ ഒന്നിനെ വെറുക്കുമ്പോൾ മാത്രമാണ് അതിനെ അടിച്ചമർത്താൻ നോക്കുന്നത്. അടിച്ചമർത്തരുത്, കാരണം നിങ്ങൾ ഒന്നിനെ അടിച്ചമർത്തുകയാണെങ്കിൽ പിന്നെ അതിനെ എങ്ങനെ 'നിരീക്ഷിക്കാൻ' (Watch) കഴിയും? ശത്രുവിന്റെ കണ്ണുകളിലേക്ക് നമുക്ക് നോക്കാൻ കഴിയില്ല; പ്രിയപ്പെട്ടവരുടെ കണ്ണുകളിലേക്ക് മാത്രമേ നമുക്ക് നോക്കാനാകൂ. നിങ്ങൾ നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ തന്നെ കണ്ണുകളിലേക്കോ യാഥാർത്ഥ്യത്തിലേക്കോ നോക്കാൻ നിങ്ങൾക്ക് കഴിയില്ല.

നിരീക്ഷിക്കുക എന്നതാണ് ധ്യാനം. 'ശ്രദ്ധിക്കുക' (Watch) എന്നത് ബുദ്ധന്റെ പ്രധാന വാക്കാണ്. അദ്ദേഹം പറയുന്നു: ബോധവാനായിരിക്കുക (Be aware), ഉണർന്നിരിക്കുക, അബോധാവസ്ഥയിൽ ഇരിക്കരുത്. ഉറക്കത്തിലെന്നപോലെ പെരുമാറരുത്. ഒരു യന്ത്രത്തെപ്പോലെയോ റോബോട്ടിനെപ്പോലെയോ പ്രവർത്തിക്കാതിരിക്കുക. ആളുകൾ ഇപ്പോൾ അങ്ങനെയൊക്കെയാണ് ജീവിക്കുന്നത്.

മനുഷ്യർ ഇപ്പോൾ അബോധാവസ്ഥയിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്: അവർ എന്താണ് പറയുന്നതെന്നോ ചെയ്യുന്നതെന്നോ അവർക്ക് തന്നെ അറിയില്ല—അവർക്ക് സ്വയം നിരീക്ഷണമില്ല. ആളുകൾ കാര്യങ്ങളെ കാണുന്നതിന് പകരം വെറുതെ ഊഹിക്കുന്നു; അവർക്ക് ഉൾക്കാഴ്ചയില്ല. വലിയ ജാഗ്രതയിലൂടെയും നിരീക്ഷണത്തിലൂടെയും മാത്രമേ ഉൾക്കാഴ്ചയുണ്ടാകൂ: അപ്പോൾ കണ്ണുകൾ അടച്ചിരുന്നാൽ പോലും നിങ്ങൾക്ക് കാണാൻ കഴിയും. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ കണ്ണുകൾ തുറന്നിരുന്നാൽ പോലും നിങ്ങൾക്ക് ഒന്നും കാണാൻ കഴിയുന്നില്ല. നിങ്ങൾ വെറുതെ ഊഹിക്കുകയും സ്വന്തം ചിന്തകളെ യാഥാർത്ഥ്യത്തിന് മേൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് നിരന്തരം അതിന്റെ ചിന്തകളെ പുറത്തേക്ക് പ്രൊജക്റ്റ് (Project) ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അത് യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഇടപെട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, അതിന് സ്വന്തം നിറവും രൂപവും നൽകുന്നു. യാഥാർത്ഥ്യത്തെ അത് ഉള്ളതുപോലെ കാണാൻ മനസ്സ് നിങ്ങളെ അനുവദിക്കുന്നില്ല; മനസ്സിന് എന്താണോ കാണേണ്ടത് അത് മാത്രമേ അത് നിങ്ങളെ കാണിക്കൂ. ശാസ്ത്രജ്ഞർ ഇപ്പോൾ പറയുന്നത് നമ്മുടെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും യാഥാർത്ഥ്യത്തിലേക്കുള്ള വാതിലുകളല്ല, മറിച്ച് യാഥാർത്ഥ്യത്തെ തടയുന്ന കാവൽക്കാരാണ് എന്നാണ്. വെറും രണ്ട് ശതമാനം യാഥാർത്ഥ്യം മാത്രമേ ഉള്ളിലേക്ക് കടക്കുന്നുള്ളൂ; ബാക്കി തൊണ്ണൂറ്റെട്ട് ശതമാനവും പുറത്താണ്. ഈ രണ്ട് ശതമാനം പോലും പല തടസ്സങ്ങൾ കടന്നുവരുമ്പോൾ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം നഷ്ടപ്പെട്ട നിലയിലായിരിക്കും.

ധ്യാനം എന്നാൽ മനസ്സിനെ മാറ്റിവെക്കുക എന്നാണ്. എങ്കിൽ മാത്രമേ മനസ്സിന്റെ ഇടപെടലില്ലാതെ നിങ്ങൾക്ക് യാഥാർത്ഥ്യത്തെ നേരിട്ട് കാണാൻ കഴിയൂ. മനസ്സ് എന്തിനാണ് ഇടപെടുന്നത്? കാരണം മനസ്സ് സമൂഹത്താൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതാണ്. അത് നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലിരിക്കുന്ന സമൂഹത്തിന്റെ ഏജന്റാണ്—ഓർക്കുക, അത് നിങ്ങളുടെ സേവനത്തിലല്ല! അത് നിങ്ങളുടെ മനസ്സായിരിക്കാം, പക്ഷേ അത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത് നിങ്ങൾക്കെതിരായ ഒരു ഗൂഢാലോചനയുടെ ഭാഗമായാണ്. മതം, രാജ്യം, രാഷ്ട്രീയ ആശയങ്ങൾ—അങ്ങനെ പല കാര്യങ്ങളും സമൂഹം അതിൽ കുത്തിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. നിങ്ങൾ ക്രിസ്ത്യാനിയാണെങ്കിൽ നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് സഭയുടെ ഏജന്റായി പ്രവർത്തിക്കും, ഹിന്ദുവാണെങ്കിൽ ഹൈന്ദവമായ കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ മാത്രം നോക്കും. എന്നാൽ യാഥാർത്ഥ്യം ക്രിസ്ത്യാനിയോ ഹിന്ദുവോ ഒന്നുമല്ല; അത് ഉള്ളതുപോലെയാണ്. കമ്യൂണിസ്റ്റ് മനസ്സ്, ഫാസിസ്റ്റ് മനസ്സ് തുടങ്ങിയ എല്ലാ ചിന്താഗതികളെയും നിങ്ങൾ മാറ്റിവെക്കേണ്ടതുണ്ട്. സത്യം ഒന്നേയുള്ളൂ!

ധ്യാനം എന്നാൽ: മനസ്സിനെ മാറ്റിനിർത്തിക്കൊണ്ട് വെറുതെ നിരീക്ഷിക്കുക. ആദ്യത്തെ പടി—സ്വയം സ്നേഹിക്കുക—ഇതിൽ നിങ്ങളെ വളരെയധികം സഹായിക്കും. നിങ്ങളെത്തന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നതിലൂടെ, സമൂഹം നിങ്ങളിൽ അടിച്ചേൽപ്പിച്ച പലതിനെയും നിങ്ങൾക്ക് തകർക്കാൻ കഴിയും. നിങ്ങൾ കൂടുതൽ സ്വതന്ത്രരാകും.

രണ്ടാമത്തെ പടി: ശ്രദ്ധിക്കുക (Watch)—വെറുതെ നിരീക്ഷിക്കുക. എന്താണ് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതെന്ന് ബുദ്ധൻ പറയുന്നില്ല—കാരണം എല്ലാം ശ്രദ്ധിക്കണം! നടക്കുമ്പോൾ നിങ്ങളുടെ നടത്തം ശ്രദ്ധിക്കുക. ഭക്ഷണം കഴിക്കുമ്പോൾ അത് ശ്രദ്ധിക്കുക. കുളിക്കുമ്പോൾ തണുത്ത വെള്ളം ദേഹത്ത് വീഴുന്നത്, അതിന്റെ സ്പർശം, നട്ടെല്ലിലൂടെ പടരുന്ന തണുപ്പ്—എല്ലാം ശ്രദ്ധിക്കുക, ഇന്ന്, നാളെ, എപ്പോഴും. ഒടുവിൽ നിങ്ങളുടെ ഉറക്കത്തെ പോലും നിരീക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്ന ഒരു നിമിഷം വരും. അതാണ് നിരീക്ഷണത്തിന്റെ പരമകാഷ്ഠ. ശരീരം ഉറങ്ങുമ്പോഴും നിങ്ങളുടെ ഉള്ളിലെ നിരീക്ഷകൻ ഉണർന്നിരിക്കും, ശാന്തമായി ആ ഉറക്കത്തെ നോക്കിനിൽക്കും. ഇപ്പോൾ സംഭവിക്കുന്നത് നേരെ തിരിച്ചാണ്: നിങ്ങളുടെ ശരീരം ഉണർന്നിരിക്കുന്നു, പക്ഷേ നിങ്ങളുടെ ബോധം ഉറക്കത്തിലാണ്. അന്ന്, നിങ്ങളുടെ ബോധം ഉണർന്നിരിക്കും, ശരീരം ഉറങ്ങും. ശരീരത്തിന് വിശ്രമം വേണം, പക്ഷേ നിങ്ങളുടെ ബോധത്തിന് ഉറക്കം ആവശ്യമില്ല; ബോധം എന്നാൽ തന്നെ ഉണർവ് എന്നാണ് അർത്ഥം.

ധമ്മപദം: അഞ്ചാം ഭാഗം, അഞ്ചാം അധ്യായം — ഓഷോ

---